🌀EGE KÜLTÜRÜ

Kültürel miras açısından oldukça zengin bir geçmişe sahip olan Ege kentlerinde dolaşmak insana birçok şey öğretiyor. Bugün, çok fazla bilinmeyen bazı hazineleri keşfederek, Egeye Dönüş yapacağız. "Tarih, sadece kitaplar ya da ören yeri ve müze benzeri alanlarda keşfedilmez" dedirtecek bu yolculukta, Aydın ilinin Bozdoğan ilçesinde dolaşacağız.

RUH    : - “HOŞGELDİNİZ”

KOKU  : - “HOŞBULDUK”

“Denedim, tenime uydu, hoşuma gitti aldım.” derler parfüm nihaî tüketicilerinin birçoğu. Oysa vâkıa böyle değildir.

İnsanız; hayatımızdaki her an, hem bizim haricimizde kaydediliyor hem de kendi âlemimizde. Ve yaşadığımız her hâdise, girift biçimde birbiriyle alâkadar. Öyle ki, çok uzaklarda cereyan eden olumlu/olumsuz birçok olay, ruhumuzun yanı başında bizi çok yakından etkileyebiliyor.

“Kokudan başlayıp, ruhla neticelenen bir girizgâh. Birbirinden ne kadar uzak” mırıldanmalarını duyar gibi oluyorum. Düz mantıkla yaklaşıldığında doğru, aslında çok da benzer konular değil. Ama biraz analitik ve derin düşünüldüğünde etle kemik kadar yakın olduğunu göreceksiniz. Nasıl mı?...

İnsanlık kadar, inanç kadar hatta vâroluş kadar eski aslında kokunun târihçesi. Yaygın kanaate göre M.Ö. 5000’li yıllara dayandırılır kokunun temelleri. Özellikle Mısır, Çin ve Arabistan’da dini törenler esnasında kokulu maddelerin yakıldığı rivayet edilir. Yanan maddelerden çıkan dumanın, kutsal varlıklara mesaj taşıdıklarına inanılırdı. Hatta Mısır’da belli bazı kokuların, altından bile daha değerli olduğu kabul edilirdi. Bu kokular çok özel cam şişelerde (yağdanlık da deniyor) muhafaza edilip, nesilden nesile aktarılmıştır.

"Bağteten olmuş iken tûtî gurâba hem-nişîn

Yine şekvâyı gurâb eyler garâbet bundadır."

(Nev'î)

Divan şairi Nev-î’nin yukarıdaki dizeleri şuna benzer bir anlam ifade etmekte; "Kaderin cilvesiyle savrulan bir papağan ile bir karga, aynı kafese girse, bundan ilk şikâyet edenin karga olması ne garip değil midir?"

Özgürlüğüne düşkün, başıboş dolaşmaya alışkın karganın şikâyeti, kafese hapsolmaktan mıdır? Yoksa kafeste, süslü-püslü, biraz da kendini beğenmiş papağanın, hal ve tavrından mıdır bilinmez... Ancak verilen örneğin papağan ve karga üzerinden olması boşuna değildir. Zira kuşlar arasında en büyük beyin/vücut oranına sahip olduğu söylenen kargalar (Baidya, 2016), beyinlerini oldukça iyi kullanabildikleri için, bazı cinsleri papağanlar gibi konuşma yetisi kazanabilen nâdir kuşlardan olarak anılır (Çolak, 2014, s. 455).

Ne mutlu ki, her Ege çocuğu gibi bizim de çocukluğumuz bolluk ve bereket içinde geçti. O dönemde ülkede yokluk yoktu diyemesek de insanların çözümleri vardı. Kahve olmadığı için gelen misafire mahcup olacağını düşünen anneannemin nohut kavurarak kahve değirmeninden geçirdiğini hatırlıyorum. Bir keresinde bir paket margarin almak için bakkalın önünde sıraya da girmiştim dedemle… Yine de birinin açlık çekebileceği gerçeğini ancak çocukluğumuzdan sonra keşfedebildik.