Kavanozdaki kuru incire, kahvaltı sofranızdaki reçele ya da yıllardır anlattığımız İbn-i Sina kürüne giden yolun ilk adımını hiç düşündünüz mü? Bu yazıyla başlayan "Tarladan Sofraya İncir" serimizde, Aydın topraklarında bir incirin nasıl yol katettiğini adım adım anlatıyoruz. İlk durağımız, meyve daha ortada yokken başlayan ve çoğu insanın hiç duymadığı bir süreç: ilekleme.
- İlekleme Nedir?
- İncir Neden Kendi Kendine Meyve Bağlayamıyor?
- İlekleme Nasıl Yapılır?
- Süreç Ne Kadar Sürer?
- İlekten Meyveye: Serinin Sonraki Durağı
- Sıkça Sorulan Sorular
İlekleme Nedir?
İlekleme; erkek incir ağacından (bilye ya da ilek incir) alınan meyveli dalların, dişi incir ağacına file içerisinde asılması işlemidir. Ama aslında amaç, dalları asmak değil; o dalların içindeki minik bir arıcığın çiçek tozunu taşımasını sağlamaktır. Bu, Aydın ve Nazilli yöresinin yüzyıllardır sürdürdüğü, hiç değişmeyen bir gelenektir.
İncir Neden Kendi Kendine Meyve Bağlayamıyor?
Aydın'ın meşhur Sarılop incirleri gibi kaliteli çeşitler, döllenmeden meyvesini dökebilir ya da yaşını istenen kalitede olgunlaştıramaz. Bu döllenmeyi sağlayan tek canlı ise ilek arıcığı (Blastophaga psenes) adı verilen minik bir yaban arısıdır. Bu arıcık, erkek incirlerin (ilek) içinde doğar, üzerine çiçek tozu bulaşır ve dişi incir ağacına taşındığında meyve içine girerek döllenmeyi gerçekleştirir. İşte üreticinin yaptığı şey tam olarak budur: bu doğal döngüyü, doğru zamanda ve doğru miktarda tetiklemek.
İlekleme Nasıl Yapılır?
Haziran ayında, incir meyveleri iri bir fındık büyüklüğüne ulaştığında iş başa düşer. Üreticiler güneş doğmadan, sabahın erken saatlerinde erkek incirleri (ilekleri) toplar. Bu incirler küçük filelere 3-4'er adet konularak dişi ağacın 3 farklı noktasına asılır. Doğuşları birbirini izleyen çiçekleri de dölleyebilmek için bu işlem 4-7 gün arayla, bazen iki bazen üç kez tekrarlanır.
Süreç Ne Kadar Sürer?
Bir ilekleme dönemi toplamda yaklaşık 4 hafta sürebilir. Tek bir ilek meyvesinin içinde 500 ile 1000 arasında ilek arıcığı bulunur; ama meyvenin döllenmesi için bunlardan yalnızca 1-2 tanesinin göreve gitmesi yeterlidir. Küçük ama kritik bir emeğin büyük sonuçlar doğurduğu bir süreç diyebiliriz.
İlekten Meyveye: Serinin Sonraki Durağı
İlekleme tamamlandıktan sonra ağaçta minik, yeşil incirler belirmeye başlar. İşte bu erken aşamadaki taze yeşil incirlerden hazırladığımız Yeşil İncir Reçeli, sofranıza dönen ilk lezzet duraklarından biri. Serinin bir sonraki bölümünde, bu küçük meyvelerin nasıl olgunlaştığını ve hasat edildiğini anlatacağız.
Sıkça Sorulan Sorular
İlekleme ne zaman yapılır?
Genellikle Haziran ayında, incir meyveleri fındık büyüklüğüne ulaştığında başlar.
İlek arıcığı nedir?
Blastophaga psenes adı verilen, incirin döllenmesini sağlayan minik bir yaban arısıdır.
Her incir çeşidi ilekleme gerektirir mi?
Hayır; ama Aydın'ın meşhur Sarılop gibi kaliteli çeşitlerinde meyve kalitesi ve tutumu için ilekleme büyük önem taşır.
Neden Egeye Dönüş?
Egeye Dönüş, Nazilli/Aydın topraklarında yetişen incirin her aşamasını yakından takip eder. İlekten sofraya uzanan bu emeğin ürünlerini incir ürün yelpazemizde keşfedebilirsiniz.
Egeye Dönüş Kalem Ekibi
